Tue, 07 / 2019 11:56 am | helios

Phân tích hình tượng người lái đò sông đà

Bài Làm

Người lái đò sông Đà là tác phẩm trích trong tùy bút sông Đà của Nguyễn Tuân được viết nhân chuyến thực tế Tây Bắc năm 1958. Tác phẩm để lại dấu ấn sâu sắc trong lòng người đọc không chỉ là hình tượng con sông Đà “hung bạo, trữ tình” mà còn là bởi hình tượng người lái đò hiên ngang trên thác dữ – một vô lăng ra hoa.

Thế giới nhân vật trên trang văn của Nguyễn Tuân thật đáng yêu khôn xiết. 1 cụ Kép, lông mày bạc, tóc bạc, râu bạc, thấp thoáng giữa vườn lan “nguyện đem chiếc quãng đời xế chiều của một nhà nho để phụng sự hoa thơm cỏ quý” (Hương Cuội). một cụ Ấm thức dậy khi mờ sáng, với phong độ “một triết nhân ngồi tính bước đi của thời gian”. Trong ấm trà pha ngon, cụ đã “nhận thấy có 1 mùi thơ và một vị triết lí” (Chén trà sương). một Huấn Cao tử tù nhân chân vướng xiềng, cổ với gông, vung bút viết lên tấm lụa bạch các chữ như rồng bay phượng múa, trình bày “những loại hoài bão tung hoành của một đời con người” (Chữ người tử tù)… Và hình ảnh ông lái đò người Thái (Tây Bắc) với “tay lái ra hoa”. đó là các con người cực kì tài giỏi có cốt cách thức nghệ sĩ.

>>> XEM THÊM : Soạn bài Khái quát văn học dân gian Việt Nam

>>> XEM THÊM : Soạn bài Hầu Trời

>>> XEM THÊM : soạn bài văn tế nghĩa sĩ cần giuộc phần 2 tác phẩm

Trên thác đá đông đảo tướng dữ quân tợn, những hút nước chết người, các yết hầu chật hẹp, lạnh lẽo và “sóng xô đá, đá xô gió” bỗng hiên ngang một người lái đò kiêu hùng, uy phong như khắc như chạm. Bước vào dòng tuổi 70, đầu tóc bạc trắng, thân hình ông lái đò vẫn đẹp như 1 pho tượng tạc bằng đá cẩm thạch. Nước da ánh lên chất sừng chất mun. Cánh tay rắn chắc trẻ tráng “Tay ông lêu đêu như cái sào, chân ông khi nào cũng khuỳnh khuỳnh như kẹp lấy 1 cuống lái tưởng tượng”. Cặp mắt tinh anh, nhãn lực nhìn xa vời vợi. Trên ngực của ông nổi lên một số “củ nâu” thương tích trên “chiến trường Sông Đà” mà Nguyễn Tuân ngưỡng mộ gọi là “thứ Huân chương lao động siêu hạng”. Ông lái đò sông Đà này có “tay lái ra hoa” đã từng vượt qua bao trùng vây thạch trận, giao phong sinh tử sở hữu “lũ đá nơi ải nước”. Sau hơn mười năm chèo đò và chỉ huy 1 con thuyền mang 6 mái chèo đã ngược xuôi sông Đà trăm chuyến, chở da trâu, xương hổ, chè, cánh kiến về xuôi, ông nắm vững từng con thác, dòng ghềnh, nắm chắc binh pháp thần Sông, thần Đá.

Không chỉ có vẻ đẹp ngoài mặt gắn sở hữu lao động sông nước, ở ông còn in đậm vẻ đẹp tâm hồn tính cách:

Thứ nhất, bộc lộ ở sự từng trải, giàu kinh nghiệm, với sự hiểu biết sâu sắc về luồng lạch trên sông Đà.

Ông lái đò biểu thị sự hình thành “tính cách” của mình qua “trí nhớ ông được rèn luyện cao độ bằng phương pháp lấy mắt mà nhớ tận tường như đóng đanh vào lòng phần đông các luồng nước của phần nhiều những con thác hiểm trở . Sông Đà, đối sở hữu ông lái đò ấy, như một trường thiên anh hùng ca mà ông đã thuộc đến cả các mẫu chấm than chấm câu và các đọan xuống dòng ”.” Chính bởi thế “ông lái đã nắm chắc được binh pháp của thần sông, thần đá. Ông đã thuộc qui luật phục kích của lũ đá”. đấy chính là hình ảnh của một con người gắn bó với lao động, yêu nghề sông nước, từng trải và giàu kinh nghiệm.

Thứ 2, ở sự thông minh linh động, gan dạ như một viên tướng tài ba, như một nghệ sĩ trong nghệ thuật vượt thác sông Đà.

phân tích hình tượng người lái đò sông đà

phân tích hình tượng người lái đò sông đà

Cuộc sống của người lái đò sông Đà là 1 cuộc chiến đấu hằng ngày. Và ngày nào cũng phải giành các mẫu sống từ tay nhưng con thác. Vẻ đẹp này được ngòi bút Nguyễn Tuân trình bày qua hình ảnh ông lái đò vượt thác: Vẻ đẹp tài hoa nghệ sĩ của ông lái đò là sự tài hoa kiêu dũng của 1 vị thuyền trưởng dày dạn kinh nghiệm thủy chiến. Chất tài ba nghệ sĩ của ông lái đò là ở bản lĩnh đương đầu và tinh thần anh dũng phi thường. Cảnh vượt thác của ông lái đò đã mô tả rõ vẻ đẹp và cốt cách đấy. Ở trùng vây thứ nhất, ông lái đò xung trận có khí thế nghênh chiến quyết thắng: “Thạch trận dàn bày vừa xong thì dòng thuyền vụt tới”. Cảnh hỗn chiến ác liệt diễn ra. các hòn đá “bệ vệ oai phong lẫm liệt” được nước thác “reo hò làm cho thanh viện” chúng quyên sinh xông vào mà “đá trái” mà “ thúc gối vào bụng và hông thuyền… mang lúc chúng đội cả thuyền lên”. hiểm nguy là vậy nhưng ông lái đò vẫn bình tĩnh “hai tay giữ mái chèo khỏi bị hất lên khỏi sóng”. Ngay cả lúc bị con thủy quái này đánh miếng đòn hiểm nhất “bóp chặt lấy hạ bộ” đau điếng nhưng vị thuyền trưởng vẫn “ hai chân vẫn kẹp lấy cuống lái” dù mặt méo bệch vì đớn đau nhưng tiếng chỉ huy của ông vẫn sắc lạnh, tỉnh ngủ, đưa con thuyền thoát khỏi nghiêm trọng.

Thật là 1 cảnh tượng xưa nay chưa từng có! Cao cường biết bao !

Trùng vây thứ hai lại khôn xiết hiểm trở, sắp đặt phổ thông cửa tử hơn: “Dòng thác hùm beo đang hồng hộc tế mạnh trên sông đá”. Ông lái đò khởi đầu cuộc tiến công bằng cách “nắm chặt được cái bờm sóng đúng luồng rồi” ông cho con thuyền “phóng nhanh vào cửa sinh mà lái miết một trục đường chéo về phía cửa đá ấy”. Bọn tướng đá, đứa thì “ông hạn chế mà rảo bơi chèo lên”, đứa thì bị “ông đè sấn lên mà chặt đôi ra để mở con đường tiến”. chung cuộc ông thắng còn bọn đá tướng thất bại thảm hại đưa mẫu mặt “tiu nghỉu, xanh lè thất vọng”.

Trùng vây thứ ba, bên phải bên trái đều là “luồng chết cả”. Đã vậy, còn bố trí “bọn đá hậu vệ” canh cửa hòng “bắt chết” cái thuyền. Ông lái đò mưu trí “phóng thẳng con thuyền”, “chọc thủng” trùng vây rồi “vút qua cổng đá cánh mở cánh khép”. mẫu thuyền như 1 mũi tên tre “vút, vút” xuyên nhanh qua tương đối nước. Thế là hết thác. Sông nước lại thái bình.

Qua ấy, ta thấy ông lái đò oai phong lẫm liệt như một vị danh tướng, trí dũng song toàn, quả quyết và quyết thắng. đó là vẻ đẹp tài tình nghệ sĩ của ông lái đò được Nguyễn Tuân khám phá và ngợi ca.

Những ẩn dụ, so sánh, nhân hóa được tác nhái tiêu dùng thông minh gợi lên cảm giác mãnh liệt đầy ấn tượng. Cảnh vượt thác là bài ca chiến trường hào hùng. Nguyễn Tuân đã tung ra một đội quân tiếng nói thật hùng hậu, phổ thông, biến ảo thần hiệu sở hữu liên tục những phép tu trong khoảng hết sức sinh động : so sánh ngầm , nhân hóa , cường điệu … Câu chữ tuôn chảy ồ ạt , điệp điệp trùng điệp tạo ra 1 bức tranh hòanh tráng . Nhà văn đã dụng ý diễn tả trận đấu giữa ông lái đò với cái sông theo hướng thọat đầu tưởng như chơi cân sức. Nhưng chung cuộc phần thắng đã thuộc về con người nhờ sự sáng tạo và quả cảm.

Cuộc vượt thác thật ngoạn mục, ông lái đò đích thực là một người nghệ sĩ tài hoa.

Thứ ba, ở sự khiêm nhường, bình dị, phong thái thong thả có cốt cách nghệ sĩ.

Đối mang người lái đò, hiểm nguy trên mẫu sông cũng chính là một phần trong cuộc sống của ông . khi vượt qua gian nguy , sóng nước lại tan xèo xèo trong trí nhớ “sông nước lại thăng bình . Đêm ấy nhà đò đốt lửa trong hang đá , nướng ống cơm lam , và tòan bàn tán về cá anh vũ , cá dầm xanh … Cũng chẳng thấy người nào bàn thêm một lời nào về cuộc chiến thắng mới đây ” . Nhà văn như muốn ngơi nghỉ sau chặng tuyến phố dài cộng nhân vật của mình ganh đua tài trí mang ngẫu nhiên hung hãn . Song qua giọng văn nhẹ nhàng , ta lại ăn thua thêm 1 vẻ đẹp của người lái đò . đó là sự khiêm nhường, bình dị, thung dung bởi vì “ngày nào cũng giành lấy mẫu sống trong khoảng tay những mẫu thác , nên nó cũng không có gì là hồi hộp đáng nhớ … ”. loại phi thường đã trở thành bình thường. Phẩm chất chiến sĩ đã hòa quyện sở hữu phong thái a ma tơ, nghệ sĩ .

Có thể nhắc Người lái đò sông Đà được miêu tả trong tác phẩm vừa sở hữu phong thái của một công nhân trí dũng, vừa với phong độ của một nghệ sĩ tài tình. Hình tượng người lái đò trình bày thời trang nghệ thuật độc đáo của Nguyễn Tuân ở giai đoạn sau cách mạng Tháng Tám: người lái đò dù là người lao động bình dị vẫn hiện lên sở hữu chất tài tình, nghệ sĩ; để miêu tả vẻ đẹp của hình tượng, nhà văn sử dụng tri thức của rộng rãi ngành nghề kỹ thuật khác nhau; tiếng nói sinh động, giàu hình ảnh…

Qua hình tượng người lái đò, nhà văn tỏ thái độ yêu mến, tự hào và cảm phục trước các con người lao động bình dị vùng Tây Bắc, các con người mà nhàvăn gọi là “chất vàng mười” quí giá của Tổ quốc. Qua nhân vật người lái đò, Nguyễn Tuân cho rằng chủ nghĩa anh hùng đâu phải tìm kiếm đâu xa. Nó sở hữu trong cuộc sống tìm miếng cơm manh áo của quần chúng lao động. các người bình dị với trí dũng tài tình họ có thể tạo hình tạc mẫu cho nghệ thuật.

>>> XEM THÊM : Soạn bài vội vàng

>>> XEM THÊM : phân tích sức sống tiềm tàng của mị trong đêm tình mùa xuân

>>> XEM THÊM : Nghị luận xã hội về câu tục ngữ ở hiền gặp lành

Bài viết cùng chuyên mục